Najwyższa Izba Kontroli sprawdziła realizację  umów offsetowych zawartych przy zakupie F-16. Tylko co czwarty ze zrealizowanych projektów spełnia wszystkie wymagania.

Umowa offsetowa na dostawę 48 samolotów F-16 polski rząd podpisał w kwietniu 2003 roku. Zapisana w niej pula projektów offsetowych na koniec 2008 roku miała wartość 9,7 mld dolarów. Z tej kwoty 6 mld zł, tyle Polska zapłaciła za samoloty, mieli wydać Amerykanie. Zgodnie z umową mają na to 10 lat. Do tej pory udało się zrealizować 83 proc. wartości zobowiązań do końca ubiegłego roku.

Najwyższa Izba Kontroli sprawdziła jak wygląda realizacja pierwszego etapu projektu w Ministerstwie     Gospodarki w latach 2003-2006 i u kilku odbiorców offsetu. NIK  stwierdził błędy już na etapie negocjacji, a proponowane projekty nie weryfikowało Ministerstwo Gospodarki. Chodzi o preferowane kierunki i miejsca och lokowania oraz realności wykonania. W następnych latach konieczne było wprowadzanie zmian liczby oraz wartości projektów, ale nie poprawiło to sytuacji.  NIK twierdzi, że wprowadzone zmiany nie dają gwarancji uzyskania pożądanych efektów.

Podczas przeprowadzania kontroli okazało się, że tylko co czwarty ze zrealizowanych projektów spełnia wszystkie wymagania. Zdaniem NIK  do umów przyczyniających się do modernizacji i restrukturyzacji polskiej gospodarki należy: umowa na produkcję amunicji w ZM „Mesko”w Skarżysku Kamiennej, inwestycje w PZL Rzeszów, pozyskanie licencji technologicznych przez Lotos i dwa projekty w General Motors w Gliwicach.

Kontrola pokazała, że część projektów  do tej pory nie rozpoczęto. Przyczyn NIK dopatruje się w nieprzystosowaniu polskich przedsiębiorstw do prowadzenia negocjacji biznesowych mimo szeroko prowadzonej działalności informacyjnej prowadzonej przez Ministerstwo Gospodarki. Zawarte umowy niewystarczająco zabezpieczały interesy przedsiębiorstw. NIK uważa, że w efektywnym wykorzystaniu offsetu przedsiębiorstwa napotykały utrudnienia do realizacji zobowiązań w terminach określonych w umowie oraz podejmowanie przez strona amerykańską prób minimalizacji własnych kosztów oraz zła sytuacja ekonomiczno-finansowa przedsiębiorstw.